Pokazywanie postów oznaczonych etykietą miasto. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą miasto. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 13 lipca 2017

Wycieczki!

Bynajmniej nie osobiste :).

Uwaga, uwaga, uwaga!

Jeżeli jesteś ciekawy Łodzi albo organizujesz grupie przyjazd do tego fascynującego miejsca polecam swoje usługi jako przewodnika!

niedziela, 28 maja 2017

Cisza na morzu | [ANGIELKA #2]

Okna. Setki okien. Jak w gigantycznym cruiserze. Cóż, w końcu to Łódź. Wszystkie w milczeniu tępo wpatrują się przed siebie. Podobnie zresztą jak Alex, która stała przed monumentalnymi wieżowcami i zadzierała wysoko głowę, nie zważając na to, że boli ją kark. Chociaż były to godziny szczytu, to miasto było jakieś takie... ciche. Jakby odpoczywało po potężnej nawałnicy. Albo jakby to był pierwszy stycznia. Wiecie - najlepszy moment dla kosmitów na inwazję.

Niebo było jednolicie białe, przez co otoczenie wydawało się całkowicie wyprane z kolorów. Jałowe, jak kompres, którym owija się zbolałą głowę. Ola dostroiła się dziś do fal wysyłanych przez miasto. Sama czuła się płaska, jednowymiarowa i nudna jak kawałek kartonu albo wyświetlacz nokii 3310. Jakby przez jej głowę przepłynęła właśnie fala powodziowa, zabrała co miała życzenie wziąć (czyli wszystko co się dało) i zostawiła brązową od mułu ziemię.


środa, 25 stycznia 2017

Banał | Starowa Góra - Gadka Stara - Rzgów | [WŁÓCZYKIJ #1]

Zanurzyłem łyżeczkę w termicznym kubku i wyłowiłem szczura po herbacie. Gapiąc się beznamiętnie za okno rzuciłem mokry woreczek na deskę do krojenia. To co działo się na zewnątrz wyglądało równie żałośnie, co te rozmaślone trociny earl greya zamknięte w woreczku. Mgła, plucha i gdzieniegdzie wystająca spod śniegu gliniasta ziemia nie zachęcały do wyjścia. Oczywiście dwa tygodnie wcześniej było prześlicznie, wręcz zjawiskowo. Fajnie, że wtedy leżałem na łóżku i zdychałem na 37 stopni gorączki. Wiecie, cierpienie tak duże, że bóle porodowe prawie się do tego zbliżają.

Czubata łyżeczka miodu, kilka kropel soku z cytryny, zamieszałem niedbale (reszta wymiesza się po drodze) i byłem gotowy do wyjścia. Papier w jaki zawinąłem dwie kanapki szeleścił na dnie plecaka, kiedy wkładałem do niego butelkę z wodą. "Ubierz się ciepło" zawołała Dominika, więc ubrałem się tak jak zawsze.

wtorek, 3 maja 2016

Ogień

Czarna, cieniutka kurtka z groteskowo olbrzymim logo umbro połyskiwała w świetle latarni, dając pozory tego, że woda po niej spływa i ani kropla nie przesiąka do wewnątrz. Niestety - przemiękła już po kilku pierwszych sekundach w deszczu. Deszczu, który, należy nadmienić, lał nieprzerwanie od co najmniej dwudziestu dni. Miasto w milczeniu tonęło pod hektolitrami życiodajnej wody, sparaliżowane siłą żywiołu.

Mało kto w tamtych dniach ruszał się z domu, jeśli nie musiał. Większość lokali usługowych zamykało się "do odwołania", bo po 5 dobach bez odwiedzin ani jednego klienta każdy przedsiębiorca potykał się o próg opłacalności. Zresztą i tak pracownicy solidarnie zostawali w domach, wybierając suche ubrania, zamiast mokrych banknotów wypłaty.

http://sowa777.fotek.pl/fotka-92484
Żeby było zabawniej, temperatury utrzymywały się na równym poziomie dwudziestu kilku stopni. Namiastka tropikalnej pory deszczowej w samym sercu umiarkowanej strefy klimatycznej.

Dlatego ubierając się do wyjścia, a robił to co wieczór, decydował się na bawełniany t-shirt i tą starą, bezużyteczną kurtkę. Szybciej schła, a przy okazji umiejętnie tłumiła wyrzuty sumienia, że można było coś jednak na siebie założyć.

Liście na drzewach zieleniły się soczyście, tego roku wyjątkowo rozpieszczane ciepłem i wilgocią. Tworzyły ciepłą otulinę, dodającą otuchy każdemu kto odważył się kroczyć pośród wpatrzonych w siebie, cuchnących wilgocią kamienic łódzkiego Polesia. W gruncie rzeczy, dzięki wszystkim tym roślinom Mielczarskiego wyglądała całkiem przyjaźnie, a wręcz zachęcająco.


Wsłuchany w narkotyzujący dźwięk bębniących o kałuże kropel odwrócił się w prawo. Nie, to nie były omamy słuchowe - rzeczywiście z jednej z bram dobiegały chrypliwe męskie głosy. W mroku stała grupka lokalnych watażków, którzy - w normalnych warunkach - najprawdopodobniej już próbowaliby zaczepki w jego kierunku. Niestety, wielodniowy opad działał przygnębiająco także na nich, toteż ich zwyczajna jurność była znacznie, ale to znacznie przygaszona.

No i nie było co pić, bo zapasy już dawno się pokończyły, nawet zamknięte sklepy umiejętnie wyczyszczono, ale więcej nie chciało przyjechać. Jakoś ważniejsze okazało się dostarczanie żywności, aniżeli używek. A skoro podaż wymarła, to i popyt wymierał. 

Uśmiechnął się ponuro. Deszcz spłukiwał każdy makijaż i każdą maskę. Odcięci od świata łodzianie, okazywali swoje prawdziwe oblicza. Jeśli w ogóle wystawiali nosy za drzwi własnego cieplutkiego (póki co) mieszkanka.

Apokalipsa? Armageddon? Drugi Potop?

Możliwe, że tak. I tak nikt tego nie wiedział, bo przecież w trakcie końca świata nie pojawi się na niebie napis "TO JUŻ". Ludzkość była być może wystawiana na największą od wieków próbę i w związku z tym nie robiła nic poza wystawaniem w oknie i udawaniem, że jest tak jak być powinno.

Przetarł twarz z wody i pokręcił głową. Skąd u niego ten katastrofizm, defetyzm i pesymizm? Prawda była taka, że takiego deszczu nikt się nie spodziewał i kilka prężnie (dotychczas) działających nitek tego cywilizacyjnego ekosystemu po prostu nawaliło. Przestanie padać i wszystko wróci do normy.


Jemu akurat nie zależało na tym, żeby przestało padać. Miał jak i po co żyć. Wraz z grupą podobnych sobie ludzi, trwonili swoją doczesność niezależnie od tego co działo się za oknem. Na to nie mieli wpływu, więc energię wykorzystywali tylko na to, co kształtować mogli swoimi dłońmi. Na muzykę, malarstwo, literaturę, a czasem, kiedy było już bardzo ciemno i bardzo późno na taniec i prokreację. Żyli prosto i zostawiali na kałużach ślady, jakich inni nie zostawiali nawet na świeżo wylanym betonie. Odciskali swoje dłonie, niczym szamani w jaskiniach, kilka tysięcy lat temu.

Wciągnął do nosa ciężkie, lepkie powietrze, obrzydliwie wilgotne i pełne oleistego zapachu kwitnących drzew. Zapach, zdaje się, ambrozji. Spojrzał przed siebie, stojąc na środku jezdni 28 Pułku Strzelców Kaniowskich. Krzyknął głośno, unosząc wysoko ramiona. Zdjął kaptur i radośnie podbiegł do parterowej kamieniczki. Zza okien już pobrzmiewały spontanicznie uderzane bębny.

Nacisnął na klamkę drewnianych drzwi. Otworzyły się bezdźwięcznie. Nie skrzypiały, bo regularnie o nie dbali. Stare nie znaczy popsute. Światło uderzyło go w oczy. Musiał przymknąć oczy, zanim przyzwyczaił się do jasności. Potężny, brodaty mężczyzna z szerokim uśmiechem i sentymentalnym spojrzeniem wyszedł mu naprzeciw. 

- Już się bałem, że się potopiłeś! - zawołał przyjemnym basem i uścisnął dłoń przybysza.
- Panta rhei. - odpowiedział, odwzajemniając uśmiech - A skoro tak, to nic na tym świecie nie może utonąć.

Brodacz zmarszczył brwi.

- Jak zwykle nie mam pojęcia o co ci chodzi, ale dobrze cię widzieć. - skwitował. Co wieczór powtarzał wszystkim przybywającym, że dobrze ich widzieć. Dzięki temu, co wieczór czuli się dobrze. Bo się widzieli.

Przybysz sięgnął do kieszeni i skrzywił się, rozczarowany. 

- Znowu to samo. A myślałem, że dzisiaj się uda. - powiedział, wyjmując z kieszeni przemokniętą do cna bibułkę pełną zawilgotniałej zawartości.

- Nie martw się o nic. Wczorajszy zdążył wyschnąć. - odparł brodacz, a w jego oczach zapłonął ogień. Podał przybyszowi suchusieńkiego jointa i zapałki.

Tamten skinął głową i przyjął podarek. Brodacz odszedł bez słowa. Przybysz zamknął oczy, włożył jointa do ust i zapalił go. Wciągnął dym do płuc i zrobił kilka kroków do przodu. Otworzył oczy i zobaczył duże pomieszczenie, pełne rozgadanych i roześmianych głów. Uśmiechnął się i wypuścił powietrze. 

Nie było już deszczu, nocy i śmierci. Płonął ogień, a dzień nie schodził z nieboskłonu.


niedziela, 6 września 2015

Taki duży, a zachowuje się jak dziecko, czyli funkcja, kultura i społeczeństwo. (Miasto zasadom wbrew cz.7)

Nie zdążyłem się obejrzeć, a tymczasem piszę już ostatni odcinek mojego cyklu. Przełaziłem, przejechałem, przejrzałem i przeczytałem ogromną cześć Łodzi, szukając dla Was i dla siebie tego co jest w moim mieście nieodpowiednie, niewłaściwe, niepoprawne i niezgodne z ogólnie przyjętymi regułami, normami i stereotypami. Czasem było zabawnie, czasem było brzydko, czasem żenująco, ale zawsze ciekawie. Najlepsze w tym wszystkim jest to, że ani nie pokazałem Wam, ani nawet sam nie odkryłem pewnie z połowy tego co jest warte uwagi.

Na samym początku obiecałem, że napiszę po co ten cały cykl wymyśliłem, co chciałem dzięki niemu pokazać. Dziś wyspowiadam się z tego, ale dopiero wtedy kiedy uzupełnię tę układankę o ostatni, najważniejszy element.

Off Piotrkowska, www.pozytywniewlodzi.com
Miasta zachwycają architekturą, położeniem, historią, zabytkami, muzeami, festiwalami, klimatem i milionem innych rzeczy. Nie da się jednak zachwycić żadnym z nich, czy będzie to ogromny Nowy Jork czy malutki (relatywnie ;)) Nowy Sącz, bez ludzi i tego niewidzialnego pierwiastka, który gdzieś tam krąży po gigantycznych arteriach i wąziutkich podwórkach. Bez ludzi miasta stają się puste, tracą charakter i wydają się groźne. Prypeć przyciąga aurą radioaktywnej tajemnicy, ale ja wolałbym na dłuższy urlop wybrać się do Pragi. Jakoś łatwiej byłoby mi zasnąć w stolicy Czech ;).

W związku z tym - jacy są szanowni Łodzianie (dziś wyjątkowo niepoprawnie, z dużej litery)? Och przepraszam - jakie są Łodziaki (bo tak lubimy się nazywać, podobno jako jedyni w Polsce)?

Inni. Wyjątkowo spięci. Zdają się zawsze gdzieś pędzić, jakby wisiał nad nimi ogromny przyfabryczny zegar, nieubłaganie zabierający czas do pracy. Nawet w najleniwszą z niedziel, na Piotrkowskiej wszyscy gnają przed siebie, traktując wizytę w przyknajpowym ogródku jako krótki przystanek przed dalszym biegiem (nawet jeśli ta pauza trwa kilka godzin).

Woonerf na ul. 6. Sierpnia, www.krajobrazmiejski.pl
Łodziaki to najbardziej skrajny lud, w najbardziej skrajnym narodzie tego świata. Tu nie ma szarości (znów!), tu jest tylko czerń i biel. Jesteś z nami, albo przeciwko nam. Za Widzewem, albo za ŁKSem (albo plujesz po równo na jednych i drugich). Jesteś albo miłośnikiem gwaru pubów Piotrkowskiej, albo fanem cichych parków. Kochasz Łódź, albo szczerze jej nienawidzisz.

Zawziętością zjadamy resztę kraju na śniadanie, bo jak Łodziak się uprze, to tak ma być i koniec kropka. Taka to łajba, że nie ma wyboru, albo złapiesz się czegokolwiek i przeżyjesz, albo utoniesz i nikt o Tobie nie będzie pamiętać. Tutaj rodziły się i rozbłyskiwały wielkie jednostki (nawet jeśli nie zrodzone w Łodzi, to w Łodzi ukształtowane) - Rubinstein, Tuwim, Sternfeld, Reymont czy nawet, bardziej współczesny, Boniek. Łodziak jak już jest w czymś dobry, to zazwyczaj jest najlepszy na świecie.

Łodziaki są często błyskotliwe, mają unikalne pomysły, oryginalnością przerastają niejednokrotnie swoją epokę, mają wszelkie papiery na sukces, ale... często nie potrafią dojrzeć. Czasem trzeba zejść na ziemię i pomyśleć o zwykłej codzienności, tymczasem głowy już dawno wiszą ponad stratosferą.

Dworzec Łódź Fabryczna, www.biznes.pl
Chcielibyśmy być wyjątkowi i wyjątkowo traktowani, ale zamiast tego uchodzimy za chaotycznych świrów, którzy dźwigają potężny bagaż kompleksów i próbujących, wrzeszcząc i idiotycznie podskakując jak małe dzieci, zwrócić na siebie uwagę.

Budujemy gigantyczny, podziemny dworzec i rozwalamy całe miasto na linii wschód - zachód, żeby zbudować monumentalne, efektowne cudeńka, które nie wiadomo czy się sprawdzą i przydadzą. Lepiej byłoby jednak te miliony, a wręcz miliardy złotówek wydać na równe chodniki, czyste ulice i oświetlone alejki w parkach.

Jesteśmy cholernie sfrustrowani. Szczególnie bolą nas docinki o braku historii i zabytków i porównania do znienawidzonej, niedalekiej Warszawy. Chcielibyśmy być jak stolica, chcielibyśmy być stolicą, pępkiem świata, a jesteśmy traktowani przez wszystkich jak jej denerwujący, młodszy brat.

Nie mamy papierów na super miasto. Jesteśmy stolicą województwa, ale gdyby nie centra handlowe, to mało kto z ościennych miejscowości miałby po co tu zaglądać. Kulturalnie mamy coś tam do zaoferowania, ale i tak przegrywamy z Wawką, Wrocławiem czy Krakowem. Turystycznie podobnie. Nawet sport, kiedyś topowy na skalę kraju, upada, dyscyplina po dyscyplinie.

Dlaczego? Przecież 700 tys. ludzi to potężne zaplecze dla wszystkich dziedzin życia!

Problem jest taki, że tu po prostu nie żyje się dobrze. Tak z perspektywy zwykłego dnia, październikowego czwartku. Kiedy zwykły ludek martwi się tym czy będzie miał za co utrzymać rodzinę, czy kamienica mu się nie rozleci, czy nie utkwi w obłędnym korku spiesząc się do pracy, czy wróci do domu autobusem, czy znowu będzie musiał pieszo, po dziurawym chodniku, to nie interesuje go co grają teatry, jak radzą sobie nasze siatkarki i czy festiwal filmowy odbędzie się tu czy w Bydgoszczy.

Light Move Festival, www.lightmovefestival.pl
Jesteśmy trochę ofiarami własnego sukcesu. Zachwycałem się w swoich wpisach zabudową, układem urbanistycznym i oryginalną historią, bo to są nasze atuty. Żeby jednak żyło się tu przyjemniej, trzeba by poszerzyć ulice kosztem ładnych kamienic, dodać przestrzeni do ciasnego Śródmieścia i odciąć się od bycia strefą ekonomiczną. Dorosnąć i wyrzucić stare zabawki, które trzymamy w szafie jako amulety cudownej przeszłości.

To wszystko w rękach mojego i przyszłych pokoleń. Na tyle zmienić Łódź, żeby dało się tu żyć, ale zostawić na tyle dużo, żeby nie stracić zbyt wiele z tego szalonego uroku. Już powoli zmieniamy strategię. Odwróciliśmy się z uśmiechem do Śródmieścia, rewitalizujemy kamienice i na nowo ożywiamy stare fabryki. Kolorujemy podwórka i oddajemy ulice ludziom, a nie mechanicznym potworom na czterech kołach. Sadzimy drzewa, mamy pozytywnie szurnięte, kolorowe logo i zaczynamy być dumni ze swojej odmienności.

Zaczynamy lubić Łódź, ale... ja mam pewną obawę. Nie chcę, żeby z "szarej, brudnej Łodzi" zrobiła się Łódź - klaun. Łódź może i wreszcie kolorowa, ale tak zdziwaczała, że aż ocierająca się o śmieszność. Zostańmy hipsterem miast, ale nie hipsteryzujmy przesadnie. Miasto to miejsce gdzie powinno być ciekawie i atrakcyjnie, ale to nadal miejsce, gdzie rodzimy się, uczymy, zakochujemy, bierzemy śluby, chorujemy, umieramy, chowamy zmarłych. Miejsce gdzie żyjemy, z wszelkimi plusami i minusami tego faktu.

Nie odlećmy zbyt daleko na jednorożcach z naszej nowo zbudowanej stajni przy Mickiewicza. Nie wszystkim zasadom da się być wbrew.

Przystanek przesiadkowy, czyli stajnia dla jednorożców na trasie W-Z, www.skyscrapercity.com

niedziela, 26 lipca 2015

Najważniejsze?, czyli rynki. (Miasto zasadom wbrew - cz 2.)

Wrocław? Zajrzyj koniecznie na rynek! Kraków? Wawel Wawelem, ale znajdź też chwilę, żeby zobaczyć kościół Mariacki - na rynku! Poznań? Koziołki na ratuszu, oczywiście na rynku! Łowicz? Zobacz koniecznie oba rynki - i ten stary i ten nowy! Łódź?

Ups.

No wiesz, jest i Stary Rynek i Nowy, co się Placem Wolności zowie i słynny Bałucki... Hm, a musisz? Nie lepiej na Piotrkowską zawitać?

Mamy w Łodzi z rynkami problem. Jest ich dużo, w różnych miejscach i różnej wielkości. Niestety żaden z nich nie gra tak istotnej roli jak w wymienionych przeze mnie wcześniej miastach. Dlaczego? To jaką w takim razie funkcję pełnią albo pełniły? No i skoro nie służą tak jak służyć powinny, to co pełni ich rolę?

Zanim odpowiemy sobie na te pytania zapraszam na małą rewię rynkowej mody w wydaniu łódzkim!

Ostrzegam - będzie dziwacznie!

Kobiet się o wiek nie pyta, ale rynek to pan, więc możemy pozwolić sobie zapytać o wiek. Pan jest najstarszy? To zapraszamy na początek, proszę się nie wstydzić!

O Starym Rynku w Łodzi pisałem już wcześniej, więc teraz tylko kilka słów w ramach powtórki tamtej lekcji. Najstarszy łódzki rynek, związany ze średniowieczną łodzią. Jak już zostało wspomniane w części pierwszej, Łódź w tamtym czasie metropolią nie była. Miało to oczywiście przełożenie na rynek, który może i dość sporych rozmiarów jest (105x85 metrów), ale nigdy nie gościł wspaniałych budynków i nie był miejscem doniosłych wydarzeń. Ot, był sobie i jest. Dziś zepchnięty jest na absolutny margines, władze udają, że robią coś żeby go ożywić, ale prawda jest taka, że nikt nie robi w tym kierunku nic... Nie dziwi więc sielankowy obraz w jakim go uchwyciłem w niedzielę, w porze obiadu...


No to skoro nie Stary, to może spróbujemy z Nowym? Plac Wolności jest wyjątkowy, bo ośmioboczny. To już coś. Stanowił centralne założenie nowej osady fabrycznej, wybudowano na nim ratusz i kościół ewangelicki pw. świętej Trójcy. Poza tym postawiono jatki rzeźnicze i piekarskie, a plac zamiast zyskać rolę reprezentacyjną pełnił rolę targowiska. Dopiero z czasem zyskał na znaczeniu i zabudowie. Postawiono tu budynek szkoły, kościół rozbudowano do ogromnych rozmiarów, po I Wojnie Światowej dostał obecną nazwę i słynny pomnik Kościuszki.


 Mimo to nigdy nie stał się miejscem ważnym, czy to ze względów reprezentacyjnych czy społecznych. Dziś uwagę powinny przykuwać... dwa bloki mieszkalne i szklany "klocek" mbanku. Powinny, bo zazwyczaj łodzianie skupiają się raczej na uciekaniu przed krążącymi po rondzie, jakim jest de facto Plac Wolności, tramwajami i samochodami. Także nie dość, że nic tu do siebie nie pasuje, to jeszcze jest niebezpiecznie. Chaos, który nie zachęca, żeby zostać tam na chwilkę dłużej i zająć się czymś więcej niż szybką fotką Kościuszki, bo wypada.


Miasto obiecuje zmienić ten stan, pomysłów są miliony, lepsze i gorsze, żaden póki co nie realizowany. Zmarnowany potencjał.

Ten stary i zaniedbany, tamten nowy, ale jakiś niegościnny... Może jednak mamy jakiś przyjemniejszy dla oka i duszy?

Mamy. To znaczy moglibyśmy mieć. 

Plac Dąbrowskiego. Rewelacyjnie zlokalizowany, przy budującym się dworcu, niedaleko od Piotrkowskiej, ładnie zabudowany monumentalnym Teatrem Wielkim, gmachem Sądu Okręgowego i Apelacyjnego, Collegium Anatomicum (dawny Przytułek dla Starców i Kalek) i modernistycznymi oraz secesyjnymi kamieniczkami. Śliczny. Do tego jeszcze wyremontowany!




Niestety to ostatnie do nie atut. Czar pryska, kiedy widać to...


Pieszczotliwie nazywana waginą miejską fontanna, to wynik próby ożywienia placu - kiedyś był tu po prostu parking. Wymieniono nawierzchnię, postawiono fontannę z bajerami typu światło i dźwięk - miało byś super. Niestety, ktoś nie odrobił lekcji i fontanna wygląda co najmniej komicznie, nie jest ani ładna ani efektowna (a można było zrobić Wrocław w mniejszej skali...), a plac jest po prostu martwy. Miejsce, które prosi się o postawienie ogródków, ławeczek, efekciarskich miejski mebli jest całkowicie puste. Dlaczego? Otóż, ponoć umowa z wykonawcą została tak skonstruowana, że gwarancja na nawierzchnię będzie obowiązywać, jeśli nie będzie na niej nic stać...

Żenada. Zmarnowane miejsce i potencjał. Mnie jest po prostu przykro, bo uwielbiam ten plac, a biegnącą po południowej stronie ulicę Narutowicza uważam za najładniejszą w Łodzi. Takie rzeczy tylko w Polsce...


No i cóż, właśnie wytrzaskałem się z trzech najważniejszych rynków Łodzi, każdy z potencjałem, każdy zmarnowany i funkcjonalnie bezużyteczny. Mamy jednak kilka innych ryneczków. Czy uratują honor większych kolegów? Niestety nie.

Nie wymagajmy, na ten przykład, żeby reprezentacyjne i społeczne funkcje pełnił Plac Katedralny im. Jana Pawła II... Fakt faktem - jest ładny. Zadbany, z efektowną neogotycką świątynią, Pałacem Biskupim i Wyższym Seminarium Duchownym (dawnym szpitalem), pomnikami ks. Ignacego Skorupki i Jana Pawła II i wreszcie Grobem Nieznanego Żołnierza. Nie przyciągnie tu jednak masa ludzi, żeby się spotkać, jest stosunkowo mała szansa, że ktoś z przyjezdnych tu zajrzy - nie każdego jarają budynki sakralne. Miejsce ważne, ale jako główny rynek miasta - odpada.




Został mi jeszcze marginalny Plac Reymonta, z pomnikiem pisarza, wielkim oszklonym biurowcem i ogołoconym z ozdób dawnym pałacem Geyera. Ludzie przemykają przez ten plac, pędząc na przystanek tramwajowy, albo gnając gdzieś dalej Piotrkowską, mało kto się tu zatrzyma. Zresztą - to już w zasadzie prowincja, kiedyś niewiele dalej na południe biegła granica miasta. Ot, nic nie znaczący placyk, pozostałość po dawnym targowisku.


Gdyby zerknąć na mapę Łodzi jest jeszcze kilka rynków. "Kultowy" Bałucki czy malowniczo nazwany Czerwony, to pozostałości z czasów, kiedy mieliśmy większe przedmieścia niż miasto. Od zawsze były tam targowiska i tak już zostało. Kiedyś były ciekawe ze względu na osobliwy folklor setek straganów, dziś stoją tam betonowe kloce, czyli hale handlowe.



Nie wymieniłem oczywiście wszystkich rynków, placów i placyków Łodzi, chociażby pominąłem Plac Zwycięstwa (dawny Wodny Rynek) czy Plac Barlickiego (znany także jako Rynek Wiązowy lub Zielony). Sporo tego jest, ale co z tego, skoro ani jeden nie pełni tak istotnej roli jak powinien?

No i co w takim razie tę rolę pełni?

Otóż w moim kochanym mieście najważniejsza była i jest... ulica. Piotrkowska, bo o niej oczywiście mowa, to miejsce najważniejsze ze względów reprezentacyjnych i społecznych. Tu mieści się Urząd Miasta, tu mamy setki knajp, pubów, sklepów czy banków. Czy to normalne? Jesteśmy w Łodzi, więc nie ;).

My mamy kryptorynek, skamuflowany i przebrany za ulicę. Walnęliśmy sobie najdłuższy rynek w Polsce, a pewnie i na świecie! Absurdalnie podłużny i absurdalnie do swojej roli nie pasujący. Przede wszystkim dlatego, że taki układ (ulica w centrum zainteresowania) jest typowy dla wsi. Niestety, ale tak się Łódź budowała - jako rozrośnięta wiocha. Dzięki temu mamy patologicznie wydłużone na linii północ - południe "city". Rodzi to oczywiście problemy z komunikacją, zarówno w kwestiach "dojazdu do" jak i poruszania się wewnątrz.

Ulica to nadal ulica, powinna być miejscem ruchu, a nie rynkiem. Z funkcji społecznej wywiązuje się słabo, bo nie kumuluje ludzi w jednym miejscu. Przez to nie mamy chociażby tylu ulicznych grajków, bo trudno o złapanie publiki, skoro każdy pędzi dalej, jak to na ulicy. Powiedz komuś, że widzicie się na Piotrkowskiej, a później szukajcie na pięciu kilometrach - powodzenia! We Wrocławiu mówisz Rynek, myślisz Rynek, wiesz gdzie to jest, jak tam trafić i, że tam toczy się życie całego miasta. W Łodzi niestety trzeba się nakombinować.

Czy można temu zaradzić? Myślę, że tak, ożywiając w sensowny sposób, któryś z trzech pierwszych rynków. Największy potencjał wydaje się mieć Plac Dąbrowskiego, bo nie wierzę, że jakakolwiek władza pogodzi się z utratą wartości komunikacyjnych Placu Wolności. A Stary Rynek jest według mnie zbyt kameralny, żeby przejąć chociaż część roli Pietryny. Czy coś się uda zmienić w tej kwestii? Może po wybudowaniu Fabrycznego... Póki co musimy zadowolić się tym co mamy. Bo to co my mamy, tego nie ma nikt!

środa, 22 lipca 2015

Love

W Łodzi mieszkam, Łódź uwielbiam, Łódź mnie fascynuje i Łódź opisuję. Muszę się jednak przyznać do czegoś. Wszystkie te moje uczucia wobec Łodzi są nie do końca uczciwe. Sercem i myślami jest mi bliżej do kogoś innego. Kogoś, kto położony jest jakieś dwieście kilometrów na południowy - zachód od mojego obecnego domu.


Wrocław. "Miasto Spotkań", jak się reklamuje. Oj, spotykam się z nim (hm ;)) z ogromną przyjemnością. Nasz pierwszy raz zaliczyliśmy w 2012, w styczniu. Zachmurzone niebo i doskwierający mróz nie przeszkodziły mnie i Dominice zaglądać w bajeczne, wąziutkie, średniowieczne uliczki, podziwiać cudowny Stary Rynek, a nawet zachwycić się ogromem wrocławskiego zoo.


Zakochaliśmy się.

Ba, zakochaliśmy się na tyle mocno, że postanowiliśmy się tam przenieść. Wszystko układało się jak w bajce, udało nam się nawet wynająć mieszkanie na poddaszu kamienicy stojącej na Rynku! W zasadzie równo trzy lata temu zwialiśmy z Łodzi realizować swoje marzenia, optymistycznie zapatrzeni w przyszłość. Jednak jak tu nie być optymistą, kiedy przyjemny miejski gwar, pomieszany z muzyką ulicznych grajków i kojącym chlupaniem fontanny, wlewa się przez całą dobę do niewyobrażalnie klimatycznego mieszkania, z unikalną zieloną podłogą i widokiem na wieżę ratusza nawet z łóżka.

Niestety, szara polska rzeczywistość dała nam popalić, równie zresztą mocno, co nasz brak doświadczenia i odpowiedniego przygotowania. Miesiąc zleciał szybko, ale nie przyniósł oczekiwanych efektów. W drugiej połowie sierpnia wróciliśmy do Łodzi.


Wyobraźcie sobie piękną, smukłą karafkę, pięknie zdobioną, wykonaną z nieskazitelnego szkła. Teraz karafka upada i rozbija się na drobne kawałeczki. Tak właśnie się czuliśmy, maksymalnie rozbici, zdruzgotani, jakby ktoś kazał nam grać komediową rolę w dramacie.

Minęły sobie trzy lata, sporo się pozmieniało, nam się, całe szczęście poprawiło. W końcu musiał przyjść ten moment. Pojawiła się okazja, żeby wrócić do Wrocka. Plany na trzy dni wolnego były różne, ale od początku do końca siedziało nam w głowie "Wrocław, Wrocław, Wrocław...".

Wskoczyliśmy w autokar, który teraz pędzi 3 godziny z Łodzi i znów zobaczyliśmy to co nami tak mocno zakręciło.


Drogi Czytelniku, jeśli jeszcze tam nie byłeś, pakuj się i jedź! Zobacz tętniący życiem Rynek, średniowieczne ślady w zabudowie, rozwidlającą się malowniczo Odrę, mający w sobie mistyczną aurę Ostrów Tumski, imponujący Most Grunwaldzki, Halę Stulecia, Pergolę, zwierzęta w zoo, a na końcu obejrzyjcie to wszystko jeszcze raz z 49. piętra Sky Tower!

I przede wszystkim zobacz coś jeszcze innego. Coś, co wydaje mi się unikalne w skali Polski. Może jeszcze za mało widziałem, ale tylko we Wrocławiu jest ta życzliwa, pozytywna atmosfera. Nie spotkałem się nigdzie indziej z taką specyficzną uprzejmością, z jednej strony podszytą swego rodzaju obojętnością (bo każdy ma swoje sprawy i niech je sobie ogarnia), z drugiej ciepłą i otwartą, kiedy już dochodzi do kontaktu.



W Łodzi przyzwyczajony jestem do tego, że każdy zerka na każdego, często spode łba, gdzieś z tyłu głowy zaszywając niezrozumiałą zazdrość czy zawiść. We Wrocławiu zdarza się to wyjątkowo rzadko.

Nie ma co ukrywać, że jest idealnie. Sporo jest niestety żebraków, cwaniaków, zdarzają się też typowo polskie popisy chamstwa i buractwa. Nie ma róży bez kolców. Na szczęście całkowity obraz Wrocławia oczarowuje na tyle, że te wszystkie drobiazgi przestają przeszkadzać.

Marzy mi się wrócić tam i zamieszkać na dłużej, tym bardziej, że bliżej stamtąd do mojej innej miłości, czyli Sudetów, z Karkonoszami na czele. Póki co jednak zostaję tutaj, ale może zbiorę się i, idąc za radą mamy, napiszę książkę o (lub we) Wrocławiu...


niedziela, 19 lipca 2015

Skąd to się tu wzięło, czyli krótka historia Łodzi. (Miasto zasadom wbrew - cz. 1)

Oto historia wielkiego miasta Łodzi, od dnia założenia jego, aż po dzień dzisiejszy. Historia wspaniałością i splendorem pisana, przyćmiewająca swoim blaskiem inne miasta świata całego, tak bardzo, iż zdają się one jeno nędznymi mieścinami być. Zapraszam Cię, Czytelniku, na podróż przez wieki, abyś dojrzał rosnące ku niebu mury, budynki i ludność bogactwem opływającą.

Taaaa...

Mamy w Łodzi swój kompleksik, który, na domiar złego, reszta Polski dość złośliwie wypomina nam przy każdej możliwej okazji. Historii zbyt pięknej to my nie mamy. Co z tego, że długa jest, skoro przez wiele wieków cieniutka była niczym najdrobniejsza niteczka, w najpośledniejszym zakładzie utkana? Nie poszczycimy się średniowiecznymi korzeniami państwowości jak Poznań, nie poszczycimy się królewskimi osobistościami, jak Kraków, nie poszczycimy się, wreszcie, dramatem burzliwych zawirowań stolicy naszej, Warszawy. Czym zatem poszczycić się możemy?

Szokująco oryginalną i dziwaczną genezą, wyjątkową w skali Polski. Unikalnym rysem historycznym, którego pozazdrościć nam mogą wszyscy. Bo my w kraju, w którym wszyscy robią wszystko po swojemu, zrobiliśmy po swojemu wielkie miasto.

"(...) wśród dziewiczych do koła lasów, drzemała snem zapomnienia nędzna mieścina. Nieczem się znakomitszem wśród okolicznych nie odznaczała siedzib (...) jedynie tylko dawnością swego istnienia szczycić się mogąca.".

Łódź w średniowieczu. Fot.: www.historycznie.uni.lodz.pl

Tak oto rozpoczął swoją opowieść o Łodzi Oskar Flatt w swoim "Opisie miasta Łodzi..." z 1853 roku. Chociaż w swoim dziele lubił sobie niektóre tematy podkoloryzować, akurat tutaj napisał ścisłą prawdę.

Zaczęło się to wszystko gdzieś na początku XIV wieku. Oczywiście jeśli chodzi o Łódź, bo okoliczne wsie powstawały już nieco wcześniej. Jednak w dłuższej perspektywie zostały one wchłonięte przez tę mizerną podówczas mieścinę. Przyjmijmy więc, że mowa tu tylko o Łodzi.

No i ta wioseczka Łódź staje się własnością biskupów kujawskich z Włocławka. Odbije się to czkawką kilkaset lat później, ale do tego dojdziemy.


Plac Kościelny i Stary Rynek.

Póki co mamy podrzędną mieścinę liczącą ledwie kilkuset mieszkańców, składającą się z ryneczku, placu z kościołem pośrodku i kilku małych uliczek. Wszystko zabudowane drewnem oczywiście. Jeden jedyny element zwiększał marginalną rolę wioseczki. Biegła tamtędy droga ze Zgierza do Piotrkowa Trybunalskiego, która była częścią traktu znad samego Bałtyku, aż do Krakowa. Tak, tak, dzisiejsza krajowa jedynka.

Dzięki temu położeniu właśnie, król Władek Jagiełło nadał Łodzi prawa miejskie w roku 1423. Rozsądek podpowiada, że skoro wioska stała się miastem, to dostanie przysłowiowego kopa i zacznie się rozwijać!

Nic z tych rzeczy! 

Łódź wegetuje sobie, nie zmieniając się prawie wcale przez lat prawie 400. 400! W międzyczasie Polska z europejskiego, hm, potentata, stała się ładnie pokrojonym na rozbiorowe kawałeczki tortem, skonsumowanym przez Prusy, Rosję i Austrię. Tymczasem Łódź, jak stała leniwie w 1423, otoczona ogromną puszczą, tak stała nadal.

Stała na tyle mizernie, że władze pruskie, pod których skrzydła dostało się nasze miasteczko, postanowiły odebrać jej prawa miejskie. Całkiem zasłużenie, moim zdaniem. Pod koniec XVIII wieku mieszkało tu niecałe dwieście osób. DWIEŚCIE. Dziura, a nie miasto! Tym bardziej Prusakom dziwić się nie można, skoro po przeprowadzeniu sekularyzacji, Łódź stała się miastem należącym do państwa. Piąte koło u wozu...

Historia to jednak złośliwa małpa. Łódź utrzymała status miasta i wrednie trwała na swoim miejscu, znów niespecjalnie przejmując się tym, że po kongresie wiedeńskim wylądowała pod auspicjami Rosji, a formalnie - weszła w skład Królestwa Polskiego.

Pisałem, że czkawką odbije się nam to średniowiecze? Ktoś wątpił? Proszę bardzo, udowadniam, że niesłusznie. Dzięki temu, że Łodź stała się miastem rządowym (a gdyby nie należała do Kościoła, to by się nie stała), można było ją zaliczyć w poczet miast fabrycznych.

A czemu wpadła w oko Stasiowi Staszicowi i Rajmundowi Rembielińskiemu, decydującym wtedy o tym, gdzie będzie przemysł, a gdzie nie? Bo... była wiochą pośrodku puszczy. Było tu dość miejsca na budowę nowej osady, dość drewna, jako materiału budulcowego, dość małych rzeczek, o bystrym biegu, żeby można było je wykorzystać do przemysłu włókienniczego.

Ostatni będą pierwszymi? To o nas Łodzianie!

Tu zaczyna się to co jest według mnie najśmieszniejsze w historii Łodzi. Otóż, o ile do tej pory, miasto trwało według typowego schematu średniowiecznego, tak w XIX wieku stało się czymś nie znanym do tej pory. Ba, stało się czymś, co jest w Polsce modne dopiero od niedawna.

Nie domyślisz się co mam na myśli. 

Otóż, Czytelniku, Łódź stała się modelowym przykładem... specjalnej strefy ekonomicznej. W latach 1821-23 wytyczono kawałek terenu, na południe od Starego Miasta, podzielono go na działki i rozpuszczono wici, że oto każdy, kto zechce przyjechać tutaj i zajmować się włókiennictwem, dostanie materiał do budowy i zwolnienie od podatków na kilka lat. Czy to różni się czymś od znanych nam obecnie stref ekonomicznych? Moim zdaniem niczym.

Plan Nowego Miasta. Fot.: www.historycznie.uni.lodz.pl

Zaczęli, więc do tego przedziwnego tworu zjeżdżać osadnicy, głównie z Prus, bo tam też było ich najwięcej (i mieli najbliżej) i rozwijać to... miasto. Wszystko szło na tyle dobrze, że osada powiększała się o kolejne dzielnice, rozwijając się (mniej więcej) wzdłuż osi, jaką stała się nowo wytyczona ulica Piotrkowska.

Jak można się domyśleć, mało komu tu zależało na rozwijaniu miasta (a już na pewno nie tego Starego, średniowiecznego). Ważne, że (raz lepiej, raz gorzej oczywiście) kręcił się "ynteres". Właśnie na bazie tego "ynteresu" z liczącej 700 mieszkańców mieściny (tuż przed "boom'em"), powstało 800-tysięczne miasto - Wielka Łódź, jak zwykło się ją określać.

ul. Piotrkowska - główna oś Łodzi.

Ktoś może pochwalić się lepszym pomysłem na miasto?

Niestety, jak łatwo się domyśleć, nie miało to pozytywnego odzwierciedlenia w rozwoju osadnictwa i zabudowy. Im lepiej się to wszystko kręciło, tym więcej pojawiało się patologii. Tym bardziej, że po powstaniu listopadowym utracona została autonomia Królestwa Polskiego i władze, pisząc brzydko, wypięły się na Łódź i jej rozwój...

Nadmierna zabudowa, na coraz mniejszych działkach, napływ biednej ludności, która nie miała gdzie mieszkać, kompletnie nie nadążająca za rozwojem miasta infrastruktura... Wszystkie te problemy do dziś w mniejszym lub większym stopniu odbijają się na Łodzi i jej mieszkańcach.

Dość napisać, że pierwszy szpital otwarto tu dopiero w 1845 roku (od 1821 liczba ludności wzrosła z 1 500 do 15 000, halo!), kolej doprowadzono w 1865, a kanalizację zbudowano w 1919 roku! Co się jednak dziwić, skoro miasto zbyt bogate, mimo wszystko, nie było, a najwięksi przedsiębiorcy (tacy jak Scheibler czy Poznański) mieli własną, prywatną infrastrukturę...

Księży Młyn - prywatne osiedle ściśle powiązane z zakładami Scheiblera.

Ten dziwny tworek, jakim stała się, trzystutysięczna na przełomie wieków, Łódź, z jednej strony czarował cudownymi, wielkomiejskimi kamienicami i gigantycznymi fabrykami, z drugiej był obrazem nędzy i rozpaczy. Nie było tu gdzie mieszkać, więc wokół Łodzi rozrosły się niewyobrażalnie wielkie podmiejskie wsie! - liczące około 100 tys. mieszkańców Bałuty i raptem 20 tys. mniej Chojny. Władze zwlekały z powiększeniem terenu miasta i dopiero w trakcie I Wojny Światowej zajęto się tym tematem.

W międzywojniu pojawił się kolejny problem - jak nadrobić stracony czas, przy jednoczesnej fatalnej sytuacji ekonomicznej. Łódź straciła rynek zbytu w postaci Rosji, a światem targał wtedy Wielki Kryzys. Mimo tych trudności udało się co nieco poprawić, między innymi w zakresie szkolnictwa czy wspomnianej wcześniej kanalizacji.

Zdawać by się mogło, że Łódź równie szybko co wzrosła - upadnie. Znów los okazał się przewrotny. Nastały czasy PRL, a "czerwone", robotnicze miasto stało się oczkiem w głowie komunistycznych władz. Zakłady znów pracowały pełną parą, pojawiły się inwestycje, na które do tej pory nie można było liczyć. Pobudowano gigantyczne blokowiska, rozwiązując (choć brutalnie, to mimo wszystko skutecznie) kłopoty kwaterunkowe. Przebito miasto kilkoma arteriami, które, przynajmniej częściowo, rozwiązały kłopoty komunikacyjne. Różnie to można oceniać, tym bardziej biorąc pod uwagę kontekst polityczny, ale Łódź znów na chwilkę podniosła się z kolan.

Retkinia - łódzkie blokowisko. Fot.: www.skyscrapercity.com

Ustrój się zmienił, stare koszmary wróciły. Miasto oparte prawie wyłącznie na jednym typie przemysłu, staje się od niego uzależnione. Przemysł upada, miasto także. Lata 90. zapamiętane zostaną, jako czas zamykanych zakładów i niszczejących kamienic. Łódź zaczęła popadać w ruinę... Na własne życzenie.

Dopiero od kilku lat zdaje się to poprawiać. Czy uda nam się w końcu dogonić kilka wieków opóźnień? Czy uda nam się w końcu naprawić stare błędy? Czas pokaże. Jednego jestem pewien. Cokolwiek się tu nie wydarzy, będzie robione po łódzku. Zasadom i logice wbrew.

czwartek, 16 lipca 2015

Miasto zasadom wbrew - prolog

Zgodnie ze wcześniejszą obietnicą, przedstawiam moją koncepcję cyklu artykułów na temat Łodzi. Tak jak już wspominałem, będę publikować kolejne "odcinki" co niedzielę, począwszy od najbliżej, czyli 19 lipca. Serię podzieliłem na 7 części, mam nadzieję się w tylu zmieścić, ale gdyby wyszedł mi jeden odcinek więcej lub mniej - proszę nie krzyczeć!

O czym zamierzam pisać? O moim mieście, które cieszy się specyficzną opinią. Z moich obserwacji wynika, że większość zdań na temat Łodzi, to skrajne oceny. To miasto albo się kocha na zabój, wpada w nie po same uszy, czasem nawet tonie (chodź nazwa gwarantuje bezpieczeństwo na wodzie ;)), albo nie cierpi.

Wziąłem sobie to pod rozwagę i zacząłem się zastanawiać - skąd to się wzięło, taka sytuacja? Czym Łódź różni się od Wrocławia, Warszawy, Białegostoku czy Poznania, że nie da się na nią patrzeć neutralnie? Czemu budzi aż tak skrajne emocje? Czemu "The Sun" widzi tu wyludnione jak podczas II Wojny ulice, a dość popularnym określeniem Łodzi jest "dziura w dupie Polski"? Czemu, z drugiej strony, spotkać tu idzie masę osób, które dałyby się pokroić za to miasto, każdą, nawet najbardziej syfiastą kamieniczkę, chciałyby wpisać do rejestru zabytków, a najlepiej na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i mimo trudności gotowe byłyby wciąż nazywać Łódź "Ziemią Obiecaną"?

Paradoks, na paradoksie, paradoksem pogania.

Tutaj nic nie jest takie jak być powinno. Wszystko powstało i w sumie nadal powstaje wbrew wszelkim regułom i zdrowemu rozsądkowi. To miasto jest jak wielki, swego czasu dość foremny, ale dziś mocno poobijany, kocioł, do którego wrzuca się wszystkie składniki jakie są pod ręką i sprawdza co z tego wyszło. Zazwyczaj wychodzi wielkie bum i później słyszę zdanie: "Polański i łódzka filmówka? Bardzo dobrze, on kręci o wojnie i to miasto wygląda jakby tu była wojna".

Ładunek emocjonalny jaki wiąże się z Łodzią wydaje się być odzwierciedleniem wkładania w nie serca przez wiele, wiele lat i wiele, wiele najróżniejszych osób. Wiesz jak to jest, kiedy wkładasz w coś serducho? Często nie zważasz na to, czy to co robisz ma w ogóle jakikolwiek sens, czy masz odpowiednią wiedzę, umiejętności i środki, żeby tworzyć to za co się bierzesz. Jesteś tak zawzięty, że choćby efekt był daleki od oczekiwań, to Ty puszysz się jak paw z dumy, bo "wiesz ile w to włożyłem serducha?".

Tak powstawało to miasto. Trochę jak zamek z piasku budowany przez pięciolatka. Brzydki, rozpadający się, kompletnie bez planu. Za to ile w tym uroku i romantyzmu? Wielu przyjdzie i powie, że to brzydkie i beznadziejne. Czasem przyjdzie ktoś i popsuje ten zamek. Wtedy jednak okaże się, że 3/4 plaży poleci pogonić zbira, otrzeć łzy małemu budowniczemu, a później pomoże odbudowywać to co runęło.

Dlatego postanowiłem rozebrać moją Łódź na kawałeczki, jak już wspomniałem wcześniej - siedem kawałeczków. Będą to kolejno:

1. Skąd to się tu wzięło, czyli krótka historia Łodzi.
2. Najważniejsze?, czyli rynki.
3. Dużo tego, a i tak nie działa, czyli ulice.
4. Zapchaj, upchaj, dopchaj i jeszcze, żeby jakoś wyglądało, czyli zabudowa.
5. Wśród źródeł tryszczących, czyli gdzie te rzeki?
6. Zastanów się dwa razy, czy wiesz co to "szary", czyli parki.
7. Taki duży, a zachowuje się jak dziecko, czyli funkcja, kultura i społeczeństwo.

I w tych oto kawałeczkach, chciałbym pokazać wszystko to co jest w Łodzi... nie tak jak być powinno. Będę złośliwie wytykał błędy, paskudztwa, nieporozumienia, absurdy i patologie. Będę punktował, wyłuszczał, wytłuszczał i wypominał. A to wszystko po to żeby...

...a po co to już sam zobaczysz. Pierwszy odcinek już w niedzielę, zapraszam!

A poza tym tradycyjnie zapraszam do komentowania, udostępniania, dzielenia się opiniami, a nawet do hejtowania, bo to znaczy, że jakieś tam reakcje to w Tobie wywołało ;).

Do zobaczenia w Łodzi!